WYŻSZA SZKOŁA ZARZĄDZANIA I NAUK
SPOŁECZNYCH
w Tychach

Wydział Nauk Społeczno-Ekonomicznych

Kierunek Socjologia Gospodarki

KATARZYNA WAKSMAŃSKA

INTERNET JAKO NOWE MEDIUM KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ
NA PRZYKŁADZIE
WĘDKARSKIEGO CENTRUM WYMIANY INFORMACJI

Praca licencjacka napisana
w Katedrze Socjologii
pod kierunkiem naukowym
Prof. dr hab. Leszka Gruszczyńskiego

Wstęp

Internet jako zjawisko liczy sobie niewiele lat, lecz jako pojęcie jest w rzeczywistości starszy, niż większość jego użytkowników - narodził się w latach 60-tych XX wieku, to znacznie wcześniej, zanim ukuto żargonowe określenie "infostrada". Bez wątpienia ogólnoświatowa Sieć w pełni zasługuje na uwagę, jaką obecnie się jej poświęca. To naprawę kamień milowy w dziedzinie komunikacji, choć na razie przypomina bardziej prototyp, niż gotowy produkt. Co prawda Bill Gates i Al Gore zachłystują się wizjami interaktywnej telewizji w każdym domu, ale większość internautów byłaby dziś pewnie całkiem zadowolona z systemu, który działałby na tyle szybko, żeby gładko dostarczać im na żądanie choćby fotografie.

Internet jako medium komunikacji społecznej w zasadniczy sposób zrewolucjonizowało sposób przepływu informacji, stało się narzędziem pracy oraz miejscem dobrej zabawy wielu milionów ludzi. Internet obecnie rozwinął się do tego stopnia, że jest rzeczywistym oknem na świat, w którym odległość liczona w kilometrach czy tysiącach kilometrów nie ma żadnego znaczenia. Problematyka związana z Internetem obejmuje szeroki wachlarz zagadnień.

W pracy swojej skoncentruję się głównie na zagadnieniach związanych z rolą jaką pełni Internet w życiu społeczności skupionej wokół Wędkarskiego Centrum Wymiany Informacji.

W pierwszym rozdziale niniejszej pracy zdefiniuję proces komunikowania oraz opiszę jego cechy i formy, a także przedstawię sposoby w jakie można się komunikować.

W drugim rozdziale scharakteryzuję pojęcia takie jak: Internet, Cyberprzestrzeń, Cybersocjologia, opiszę formy i specyfikę komunikacji za pośrednictwem sieci komputerowych, przedstawię zjawiska społeczne jakie zachodzą w Cyberprzestrzeni, a także podejmę problem uzależnienia od Internetu.

W trzecim rozdziale przedstawię użytkowników Wędkarskiego Centrum Wymiany Informacji jako członków społeczności. Zajmę się tu takimi zagadnieniami jak zasady i formy komunikacji społeczności, uczestnictwo w jej życiu, przyjaźniach pomiędzy członkami WCWI.

W rozdziale czwartym zajęłam się problematyką i metodologią badań - wyjaśniłam jaki jest cel badania, jaką i dlaczego wybrałam technikę badania oraz jak została wybrana zbiorowość do badania.

W ostatnim rozdziale analizuję, prezentuję i podsumuję wyniki badania.

Przedstawione powyżej zagadnienia opisałam i zanalizowałam w pięciu kolejnych rozdziałach pracy, którą wieńczy bibliografia oraz zakończenie w języku polskim i angielskim.

1.Komunikacja społeczna - zagadnienia ogólne
1.1.Pojęcie komunikacji społecznej

Komunikowanie jest jednym z najstarszych procesów społecznych. Towarzyszy ono człowiekowi od momentu, kiedy istoty ludzkie zaczęły żyć w grupach i organizować pierwsze struktury. Dziś nie można: wyobrazić sobie nowoczesnych społeczeństw, których członkowie nie porozumiewają się ze sobą. Wielu badaczy zgodnie przyznaje, że społeczeństwa nie tylko istnieją dzięki przekazywaniu informacji i komunikowaniu, ale że ich istnienie polega na procesach przekazu i komunikacji. Oznacza to, iż procesy te stanowią fundament społeczeństwa, bez których nie mogłoby ono funkcjonować, trwać i dokonywać transmisji dziedzictwa kulturowego z pokolenia na pokolenie.

Wszystkie procesy przebiegające z udziałem ludzi mają charakter społeczny, zatem i komunikowanie jest społeczne, gdyż jego uczestnikami są zawsze członkowie społeczeństwa. Stąd mówimy o komunikowaniu społecznym, jako o najszerszym zbiorze procesów porozumiewania się jednostek i grup. Procesy te przebiegają na kilku poziomach, uzależnionych od społecznego kontekstu. Najniższy poziom tworzy interpersonalne komunikowanie dwóch jednostek, następnie komunikowanie grupowe i międzygrupowe, wyżej komunikowanie instytucjonalne, a jeszcze wyżej komunikowanie publiczne, w tym także polityczne i ulokowane najwyżej - komunikowanie masowe. Wszystkie one są procesami społecznymi, bo przebiegają w systemie społecznym.

Pojęcie "komunikowanie" pochodzi od łacińskiego czasownika communico, communicare (uczynić wspólnym, połączyć; udzielić komuś wiadomości, naradzać się) i rzeczownika communio (wspólność, poczucie łączności).

Definicja: Komunikowanie jest procesem porozumiewania się jednostek, grup lub instytucji. Jego celem jest wymiana myśli, dzielenie się wiedzą, informacjami i ideami. Proces ten odbywa się na różnych poziomach, przy użyciu zróżnicowanych środków i wywołuje określone skutki.


1.2.Cechy komunikowania

Komunikowanie - można mu przypisać kilka fundamentalnych cech:

  • Komunikowanie jest specyficznym procesem społecznym, ponieważ odnosi się przynajmniej do dwóch jednostek i przebiega zawsze w środowisku społecznym.
  • Komunikowanie zachodzi w określonym kontekście społecznym, determinowanym przez liczbę i charakter uczestników procesu. Może to być kontekst interpersonalny, grupowy, instytucjonalny, publiczny, masowy lub międzykulturowy.
    Jest to proces kreatywny, polegający na budowaniu nowych pojęć i przyswajaniu wiedzy o otaczającym świecie.
  • Komunikowanie ma charakter dynamiczny, bo polega na przyjmowaniu, rozumieniu i interpretowaniu informacji.
    Jest to proces ciągły, bowiem trwa od chwili narodzenia człowieka aż do jego śmierci.
  • Komunikowanie jest procesem symbolicznym, bo posługuje się symbolami i znakami. Aby mogło dojść do porozumienia się uczestników niezbędna jest wspólnota semiotyczna, czyli operowanie tymi samymi znakami i symbolami.
    Jest to proces interakcyjny, tzn. że między jego uczestnikami wytwarzają się określone stosunki, które mogą mieć charakter partnerski (komunikowanie symetryczne) lub opierać się na stosunku dominacji i podporządkowania (komunikowanie niesymetryczne lub komplementarne).
  • Komunikowanie jest zasadniczo celowe i świadome, ponieważ działaniem każdego uczestnika procesu kierują określone motywy.
  • Komunikowanie jest nieuchronne - "nikt nie może się nie komunikować", oznacza to, że ludzie zawsze i wszędzie będą się ze sobą porozumiewać bez względu na ich uświadamiane bądź nie uświadamiane zamiary.
  • Komunikowanie jest procesem złożonym, czyli wieloelementowym i wielofazowym, może mieć charakter dwustronny lub jednostronny, werbalny lub niewerbalny, bezpośredni, medialny lub pośredni.
  • W przeciwieństwie do pewnych procesów fizycznych czy chemicznych komunikowanie jest nieodwracalne, nie da się go cofnąć, powtórzyć czy zmienić przebiegu.

Każdy proces komunikowania składa się z kilku niezbędnych elementów. Są one ze sobą ściśle powiązane i decydują o dynamicznym i transakcyjnym charakterze komunikatu. Do stałych elementów procesu zalicza się:

  • Kontekst - to warunki, w jakich odbywa się proces komunikowania (ma różne aspekty: fizyczny, historyczny, psychologiczny, kulturowy).
  • Uczestnicy - w transakcyjnym procesie komunikowania odgrywają role nadawców i odbiorców. W procesach sformalizowanych role te z reguły są jednoznacznie określone i niewymienialne, w przypadku zaś nieformalnego komunikowania jednoczesne i wymienne. Każda jednostka, jako uczestnik procesu komunikowania, jest produktem swojego indywidualnego doświadczenia, uczuć, idei, nastrojów, wykonywanych zajęć (zawodu), religii etc.
  • Komunikat - zajmuje miejsce centralne w procesie komunikowania pomiędzy nadawcą i odbiorcą. Komunikat, nazywany także przekazem komunikacyjnym, jest kompleksową strukturą, na którą składają się znaczenia, symbole, kodowanie i dekodowanie, forma i organizacja.
  • Kanał - rozumiany jest jako droga przekazu i środki transportu, za pomoc ą których przekaz pokonuje drogę od nadawcy do odbiorcy. Ludzie w komunikowaniu bezpośrednim mogą używać wszystkich pięciu kanałów sensorycznych jak: słuch (symbole werbalne), wzrok (sygnały niewerbalne), a także dotyk, zapach i smak. W komunikowaniu pośrednim kanały te są zredukowane do wzroku i słuchu.
  • Szumy - to źródło zakłóceń. Mogą mieć charakter zewnętrzny, wewnętrzny i sematyczny. Każdy z nich może blokować proces komunikowania na etapie dekodowania.
  • Sprzężenie zwrotne - to reakcja odbiorcy na komunikat po jego odkodowaniu. Mówi nam, czy przekaz został usłyszany, zobaczony i zrozumiany. Powoduje, że proces komunikowania ma charakter transakcyjny. Występują różne typy sprzężenia zwrotnego. W przypadku komunikowania bezpośredniego jest to sprzężenie bezpośrednie - natychmiastowe, natomiast w komunikowaniu pośrednim występuje sprzężenie pośrednie- opóźnione .

1.3.Formy komunikowania

W celu wyróżnienia form komunikowania stosowane są często dwa kryteria: sposób przekazywania wiadomości oraz charakter relacji łączącej nadawcę i odbiorcę. Pierwsze kryterium pozwala na wyodrębnienie następujących form komunikowania:

  • werbalne i niewerbalne,
  • ustne i pisemne,
  • bezpośrednie i pośrednie.

Według drugiego kryterium wyszczególnia się komunikowanie:

  • jednokierunkowe i dwukierunkowe,
  • symetryczne i niesymetryczne
  • formalne i nieformalne,
  • obronne i podtrzymujące.

Werbalne komunikowanie polega na wymianie informacji w trakcie takich czynności, jak: mówienie, pisanie, czytanie oraz słuchanie. Sprawność komunikowania za pomocą mówienia uzależniona jest od spełnienia wymagań dotyczących dostosowania się nadawcy do:

  • rodzaju odbiorcy - poziomu jego wiedzy, zasobu doświadczeń, wieku, płci, poziomu wykształcenia, inteligencji, statusu organizacyjnego itd., oraz
  • rodzaju przekazywanego komunikatu - informowanie, przekonywanie, perswadowanie, szkolenie, przekazywanie zadań, ocenianie itd.

Niewerbalne komunikowanie może wzmacniać, osłabiać lub zaprzeczać przekazom werbalnym. O ile komunikaty słowne zawierają zazwyczaj odniesienia do konkretnego problemu lub tematu, o tyle przekazy niewerbalne prze de wszystkim odnoszą się do stosunku między nadawcą i odbiorcą. Z. Nęcki wyróżnia dziesięć rodzajów niewerbalnych aktów komunikowania. Są to:

  • gestykulacja,
  • mimika,
  • dotyk i kontakt fizyczny odgrywa ogromną rolę w budowaniu wrażenia bliskości lub dystansu psychicznego.
  • spojrzenia wzajemne i spoglądanie jednostronne, których psychologiczna funkcja jest mniej więcej podobna do funkcji dotyku na odległość
  • dystans fizyczny
  • pozycja ciała
  • wygląd zewnętrzny,
  • dźwięki paralingwistyczne (parajęzykowe)
  • jakość wypowiedzi związana z intonacją i natężeniem głosu
  • elementy środowiska fizycznego, w którym zachodzą procesy komunikowania

Ustne komunikowanie jest spersonalizowane i zapewnia większą kontrolę na tym, czy komunikat dociera do odbiorcy, umożliwiając jednocześnie natychmiastowe sprzężenie zwrotne. Jest najbardziej efektywną formą przekazywania wiadomości względnie prostych i nieskomplikowanych, gdy nadawca bezpośrednio kontaktuje się z odbiorcą i jest zarazem zainteresowany emocjonalnym odbiorem informacji. Mimo zalet ten typ komunikowania ma charakter raczej ulotny.

Pisemne komunikowanie ma bardziej sformalizowany charakter. Ograniczona jest tutaj kontrola nad tym, czy, kiedy i w jaki sposób wiadomość będzie odebrana. Sprzężenie zwrotne może być utrudnione lub w ogóle nie występować. Natomiast jego zaletą jest to, że wiadomości są utrwalone fizycznie (np. na papierze, karcie magnetycznej).

Bezpośrednie komunikowanie polega na osobistej styczności nadawcy i odbiorcy, w postaci np. rozmowy, dyskusji, narady, wywiadu itd.

Pośrednie komunikowanie polega na wymianie informacji za pośrednictwem różnorakich nośników informacji, np. telefonu, komputera, telewizji, taśmy magnetofonowej, papieru.

Stosując drugie kryterium charakteru relacji łączącej nadawcę i odbiorcę, wyróżniono wcześniej cztery pary form komunikowania:

W jednokierunkowym komunikowaniu nadawca, przekazując komunikat, nie oczekuje sprzężenia zwrotnego lub nie dąży do jego podtrzymania.

Komunikowanie dwukierunkowe występuje wtedy, gdy nadawcy zależy na wytworzeniu i utrzymywaniu sprzężenia zwrotnego.

Symetryczne komunikowanie występuje wówczas, gdy zarówno nadawca, jak i odbiorca mają zbliżony czy wręcz identyczny status.

Niesymetryczne komunikowanie ma miejsce, gdy w rolach nadawców i odbiorców kontaktują się między sobą osoby o nierównoważnym statusie. Komunikowanie niesymetryczne ma przeważnie charakter bardziej sformalizowany, wymuszony, oficjalny, regularny, często pośredni; zwraca się tutaj większą uwagę na formę i precyzję przekazywanych informacji.

Formalne komunikowanie odbywa się na podstawie różnego rodzaju uregulowań normatywno-prawnych. Uregulowania te określają, kto, gdzie, kiedy, w jakiej sprawie, w jaki sposób i z kim powinien się kontaktować, w celu wymiany informacji, a także w jakim charakterze bierze udział w procesie komunikowania (nadawca, odbiorca, pośrednik).

W ramach struktur formalnych zachowania członków są dokładnie sprecyzowane i rygorystycznie egzekwowane.

Nieformalne komunikowanie obejmuje wszelkie spontaniczne akty porozumiewania się ludzi.

Niektóre typy zachowań nadawców wywołują wśród odbiorców reakcje obronne, utrudniające, a czasem nawet uniemożliwiające skuteczne porozumiewanie się. Mamy wówczas do czynienia z tzw. komunikowaniem obronnym.

Z komunikowaniem podtrzymującym mamy do czynienia wtedy, gdy zachowania nadawcy sprzyjają czy wręcz zachęcają odbiorcę do kontynuacji kontaktu.

Procesem, który leży u podstaw piramidy komunikowania, jest komunikowanie interpersonalne, dotyczące odbierania i reakcji centralnego ośrodka nerwowego na bodźce płynące z organizmu każdego człowieka. Komunikowanie społeczne, zachodzące pomiędzy jednostkami ludzkimi ma bardzo długą historię, związaną z cywilizacją. Prapoczątki życia społecznego, kiedy ludzie pierwotni podjęli pierwsze próby łączenia się w grupy, zainaugurowały rozwój procesów porozumiewania się. Początkowo, do czasu powstania mowy, jednostki komunikowały się za pomocą sygnałów nie werbalnych. Dopiero mowa pozwoliła wejść na wyższy poziom rozwoju cywilizacyjnego i komunikacyjnego. Komunikowanie werbalne wzbogaciło prymitywne formy porozumiewania się.

Pozwoliło na pełny rozkwit najniższego poziomu komunikowania społecznego, jakim jest komunikowanie interpersonalne. Życie jednostki w grupie, np. w rodzinie, plemieniu etc. dały podstawy do wykreowania następnego poziomu - komunikowania grupowego, nazywanego także, wewnątrzgrupowym. Na tych poziomach zaczęły wykształcać się formy i wzory ludzkich interakcji, pojawił się problem powiązań, kontroli i hierarchii, zaczęły obowiązywać normy, zarysowane zostały granice, zaistniało zjawisko wpływu i sposoby dyfuzji przekazów. Oba poziomy związane są z bezpośrednimi kontaktami i interakcjami uczestników procesu komunikowania.


Rys. 1. Poziomy komunikowania w społeczeństwie wg D. McQuaila

Rozwój społeczny umożliwił wejście na wyższy poziom procesów, komunikacyjnych. Powstanie pierwszych struktur społecznych, mniej lub bardziej sformalizowanych, stanowiło podłoże do wyłonienia się komunikowania międzygrupowego. Procesy porozumiewania się ludzi odnoszą się w tym przypadku do dużych liczebnie grup, w których nie wszyscy członkowie mają osobiste, bezpośrednie styczności. Najczęściej są to wspólnoty lokalne, stowarzyszenia, zrzeszenia czy związki o bardzo różnym charakterze, np. polityczne, społeczne, wyznaniowe, ekonomiczne etc. Tu również pojawia się kwestia struktury, problem kontroli i skuteczności transmisji informacji.

Powstanie władzy politycznej i jej formalnych struktur, a także pierwszych organizacji ekonomicznych, w których obowiązywał podział pracy i wymiana, stworzyły warunki do wejścia procesów komunikowania na wyższy poziom określany jako komunikowanie organizacyjne lub instytucjonalne. Procesy komunikowania na tym poziomie są sformalizowane, władza i kontrola jasno zdefiniowane, role nadawcy i odbiorcy jednoznacznie określone, w przeciwieństwie do niższych poziomów komunikowania, gdzie występowała tam pewna dowolność. W komunikowaniu instytucjonalnym/organizacyjnym zagadnienia interakcji, kooperacji, formowania norm i standardów stają się pierwszoplanowe.

Najwyższym poziomem komunikowania w społeczeństwie jest komunikowanie masowe. Jest ono jednocześnie najmłodszym sposobem komunikowania się ludzi. Powstało w chwili narodzin pierwszego środka masowego komunikowania, jakim była drukowana książka
w połowie XV w. i następnie prasa, której początki przypadają na wiek XVII. Obszar ten został wzbogacony kolejno przez kino, radio i telewizję, a także o nowe media. Jest to najszerszy proces komunikowania, jaki występuje w społeczeństwie. W transmisji i wymianie informacji uczestniczy bowiem największa pod względem liczebności rzesza ludzi. Spośród wszystkich innych szerokich procesów społecznych, komunikowanie masowe zabiera ludziom także najwięcej czasu.

1.4.Sposoby komunikowania

W nauce o komunikowaniu wymienia się dwa klasyczne sposoby porozumiewania się: komunikowanie bezpośrednie - interpersonalne i komunikowanie pośrednie - masowe. Wraz z rozwojem nowych technologii informacyjnych praktyka komunikacyjna wzbogaciła się
o trzeci sposób, nazywany komunikowaniem medialnym.


Rys. 2. Komunikowanie bezpośrednie: A mówi do B o X .

Komunikowanie interpersonalne - bezpośrednie.

W. Głodowski definiuje komunikowanie interpersonalne jako "proces przekazywania i odbierania informacji między dwiema osobami lub pomiędzy małą grupą osób, wywołujący określone skutki i rodzaje sprzężeń zwrotnych". W przypadku komunikowania interpersonalnego niezbędna jest bezpośrednia obecność uczestników procesu komunikowania, z tego powodu często określa się je jako komunikowanie "twarzą w twarz". Jest to jednocześnie najprostszy i podstawowy proces społeczny, konstytuujący wszelkie inne działania ludzi w społeczeństwie.

Komunikowanie interpersonalne jest komunikowaniem interaktywnym, to znaczy że minimum dwie jednostki wchodzą we wzajemne interakcje.

Interaktywny i transakcyjny charakter procesu komunikowania generuje natychmiastowe sprzężenie zwrotne, wyrażane zarówno w formie znaków werbalnych, jak i sygnałów niewerbalnych.

Komunikowanie takie ma charakter dwustronny, kiedy uczestnicy procesu prowadzą dialog oraz wymieniają się rolami nadawcy i odbiorcy. Nawet jeśli komunikowanie przybiera formę monologu, nigdy nie jest do końca czystym komunikowaniem jednokierunkowym, bowiem druga strona manifestuje swoje emocje i myśli, np. irytację, znudzenie, złość, fascynację etc., za pomocą sygnałów niewerbalnych.

Zawartość komunikowania interpersonalnego analizuje się na trzech poziomach: fatycznym, instrumentalnym i afektywnym. Poziom fatczny sprowadza się do swobodnej rozmowy prowadzonej z reguły na nieistotne tematy przez osoby słabo się znające i nie mające intencji wywierania jakiegokolwiek wpływu. Poziom instrumentalny komunikowania cechuje zainteresowanie uczestników procesu osiągnięciem porozumienia w określonej sprawie, nawet wówczas, gdy ich poglądy i postawy różnią się zasadniczo. Intencją jednej ze stron bądź obu jest modyfikacja zachowań lub postaw interlokutora. Poziom afektywny wymaga od uczestników procesu komunikowania głębszej znajomości, a nawet zażyłości stosunków. Ma on miejsce wówczas, gdy strony komunikujące się uzewnętrzniają swoje emocje, postawy, wartości i są głęboko zaangażowane w proces komunikowania. Ich celem jest wzajemne poznanie się i zrozumienie.

W komunikowaniu interpersonalnym występuje specyficzna, charakterystyczna dla tego sposobu porozumiewania, sieć kanałów komunikacyjnych. Mogą one mieć charakter nieformalny bądź formalny. Kanały nieformalne pojawiają się w przypadku kontaktów prywatnych i nieformalnych, w których uczestniczą osoby o tej samej, równorzędnej pozycji. Ich komunikowanie ma charakter symetryczny i dotyczy partnerów, członków rodziny, grupy rówieśniczej, przyjacielskiej etc. Styczności są luźne i niezobowiązujące. Kanały formalne są typowe dla wszelkich struktur formalnych i instytucjonalnych, w których uczestnikom procesów komunikowania przypisane są określone role, np. szefa, przełożonego, podwładnego. Komunikowanie takie jest asymetryczne. Styczności osób komunikujących się są oficjalne, np. spotkania, zebrania, narady, posiedzenia etc. Należy jednak podkreślić, że ci sami ludzie, w różnych sytuacjach, mogą wykorzystywać różne kanały komunikacyjne, np.
w stosunkach pracy - formalne, a poza nimi - nieformalne.

Przebieg procesów na poziomie interpersonalnym jest determinowany w znacznie większym stopniu niż inne sposoby komunikowania przez kontekst komunikacyjny. Poprawia on komfort lub powoduje dyskomfort uczestników procesu, może pomóc lub zaburzyć relacje komunikacyjne.

Komunikowanie interpersonalne - medialne jest specyficzną formą komunikowania interpersonalnego, w którym uczestnicy są pozbawieni możliwości bezpośredniego kontaktu fizycznego. Ten sposób komunikowania powstał i rozwija się wraz z konstrukcją kolejnych środków komunikowania na odległość. Pierwszym z nich był telefon, dziś wzbogacony o sieci telefoniczne, kablowe i informatyczne, a także o sieci telefonii komórkowej. Komunikowanie medialne odbywa się przez internet, pocztę elektroniczną, połączenia faksowe. Jego przejawem są wideokonferencje, spotkanie "on line" czy internetowe grupy dyskusyjne. Niedaleką przyszłością będzie zastosowanie na szeroką skalę wideotelefonu.

Komunikowanie pośrednie - masowe to proces emisji komunikatów od nadawcy medialnego (komunikatora masowego) do publiczności środków masowego przekazu za pośrednictwem mass mediów. Zasadniczą cechą wyróżniającą ten sposób komunikowania jest występowanie między nadawcą pierwotnym A i odbiorcą B pośrednika C, który występuje w roli nadawcy wtórnego.

Komunikowanie masowe ma impersonalny charakter, to znaczy, że między nadawcą i odbiorcą nie ma żadnych bezpośrednich styczności, odbiorca dla nadawcy jest anonimowy.

W procesie komunikowania masowego liczba zaangażowanych zmysłów zostaje zredukowana do dwóch, tj. do słuchu i wzroku.

Ze względu na brak bezpośrednich kontaktów między uczestnikami procesu komunikowania sprzężenie zwrotne jest opóźnione. Odbiorca nie ma żadnej możliwości, aby wpłynąć na zmianę przekazu masowego i zasygnalizować nadawcy stosunek do niego w chwili trwania przekazu.

Ten sposób porozumiewania się cechuje występowanie funkcji gate-keepera (selekcjonera). Termin ten stworzony przez K. Lewina, oznacza osobę lub grupę osób, które "rządzą podróżą informacji w kanałach komunikacyjnych". Jest to indywidualny nadawca, ale znacznie częściej formalnie zorganizowany zespół ludzi, wprowadzający i transferujący informacje od jednej jednostki do drugiej przez środki masowego przekazu. Funkcję selekcjonerów mogą pełnić reżyserzy, producenci filmowi, cenzorzy sieci telewizyjnej, dyrektorzy programów, redaktorzy naczelni pism i wielu innych pracowników mediów, którzy pojawiają się w procesie tworzenia lub kontroli komunikatu masowego.

Nadawcą w komunikowaniu masowym jest sformalizowana grupa ludzi i tylko w wyjątkowych sytuacjach spotykamy się z nadawcą indywidualnym. W przeciwieństwie do pozostałych sposobów porozumiewania się, jest to nadawca profesjonalny, od którego oczekuje się zawodowych umiejętności. Jest on zmuszony do opanowania specyficznych kompetencji w zakresie manipulowania symbolami, a następnie wykorzystuje swoje fachowe umiejętności oraz talent do wytwarzania i podtrzymywania związków między różnymi ludźmi i grupami.

Odbiorcą w procesie komunikowania masowego jest szeroka rzesza ludzi, anonimowa i heterogeniczna. Składają się na nią czytelnicy prasy, radiowi słuchacze, widzowie telewizyjni, a także użytkownicy i konsumenci nowych mediów. Wszystkie te segmenty tworzą publiczność środków masowego komunikowania.

Procesy komunikowania masowego nie przebiegają w próżni, lecz w określonym kontekście społecznym i politycznym. Organizacje medialne funkcjonują bowiem w konkretnym systemie politycznym, są powiązane lub sympatyzują z różnymi ugrupowaniami politycznymi i grupami interesu.

Pośrednikiem w komunikowaniu masowym są środki masowego przekazu, które definiuje się jako urządzenia lub podpory techniczne, niezbędne wyposażenie, pozwalające na reprodukcję pisma (media drukowane), przekaz głosu (radio) oraz obrazu i dźwięku (kino, telewizja) od profesjonalnego nadawcy do szerokiej rzeszy odbiorców.

Kasia "Kasia" Waksmańska

cdn.

Komentować mogą wyłącznie zarejestrowani użytkownicy