Gady i płazy chronione.

Grzebiuszka ziemna

Gatunek płaza bezogonowego z rodziny huczków. Ubarwienie grzbietu jasnopopielate z 4 ciemnobrązowymi, owalnymi plamami. Długość ciała u samicy osiąga 8 cm, u samca 6,5 cm. Występuje w środkowej, południowej i wschodniej Europie. Jest płazem nizinnym, w Polsce występuje na całym niżu, oprócz terenów górskich. Spotykany na polach uprawnych, łąkach i w ogrodach, na średnio wilgotnych glebach. Prowadzi nocny tryb życia, nawet w okresie godów. Dzień spędza ukryty w wygrzebanych przez siebie norkach. Żywi się dżdżownicami, pająkami, wijami, gąsienicami, a nawet ślimakami.

Kumak górski

Jest płazem bezogonowym, który ma wielobrązowy grzbiet pokryty ostrymi brodawkami, jaskrawożółty brzuch z niebieskoczarnymi plamami. Gruczoły skórne wydzielają toksyczną substancję. Źrenica oka sercowata. W okresie godowym u samców występują rogowe stwardnienia (modzele) na palcach kończyn. Osiągają długość do 5 cm. Występuje w ubogich w roślinność nasłonecznionych kałużach, bajorach, koleinach, dołach żwirowych. Aktywny w ciągu dnia. Podrażniony zagrzebuje się w mule. W razie niebezpieczeństwa na lądzie przyjmuje pozycję obronną, ukazując brzuch. Zimuje w kryjówkach na lądzie.

Padalec

Beznoga jaszczurka o długości ciała dochodzącej do 50 cm. Ma bogate ubarwienie: od jasnobrązowego do czarnobrązowego. Samiec często jaśniejszy od samicy, która dodatkowo miewa na ciele wiele ciemnych, delikatnych podłużnych linii. Zamieszkuje umiarkowanie wilgotne i gęsto porośnięte lasy i zarośla Europy i południowo-zachodniej Azji. W ciągu dnia i o zmroku prowadzi aktywny tryb życia. Dnie spędza najczęściej schowany pod kamieniami, spod których wypełza, udając się na polowanie. Poluje przeważnie rano, wieczorem albo po deszczu, na owady, pająki, stonogi, dżdżownice i ślimaki. Począwszy od października padalec przygotowuje się do spoczynku zimowego, chowając się do jamek i pniaków drzew.

Ropucha paskówka

Z rodziny ropuchowatych. Grzbiet szarobrązowy w oliwkowo - brunatne plamy i czarno cętkowane brodawki. Na grzbiecie siarkowożółty rysunek. Strona brzuszna biała z nieregularnymi ciemnymi plamami. Źrenice poziome. Samiec ma duże rezonatory w okolicy gardzieli. W okresie godowym na wewnętrznej górnej stronie 3 pierwszych palców kończyn przednich ma modzele. Osiąga długość do 8 cm. Występuje w kamieniołomach, dołach żwirowych, bajorach, na polach i wysypiskach śmieci. W okresie godowym występuje w płytkich, ubogich w roślinność kałużach i bajorach. Aktywna nocą. W ciągu dnia przebywa w ziemnych jamkach, pniakach drzew, pod kamieniami. Ropucha ta nie skacze, ale biega niekiedy bardzo szybko. Skrzek ma postać sznurów długości 1-2 m; zawiera 3000-4000 jaj. Larwy wykluwają się po 4-6 dniach, a po 6-7 tygodniach przeobrażają się.

Ropucha szara

Z rodziny ropuchowatych. Grzbiet ma szarobrązowy do oliwkowego, pokryty brodawkami, brzuch jaśniejszy. Źrenice poziome. Samce bez rezonatorów, w okresie godowym z czarnymi modzelami na pierwszych trzech palcach. Samiec osiąga długość do 8 cm, natomiast samica do 15 cm. Zamieszkuje lasy, tereny zamieszkane, kamieniołomy, żwirownie, żywopłoty, ruiny. Gody w bajorach, stawach i sadzawkach, również w wodzie słonej. Aktywna o zmierzchu i nocą, czasem również w ciągu dnia. Żywi się owadami, pająkami i nagimi ślimakami. Wydaje cichy głos aak. Zimuje w jamkach, pod korzeniami, drewnem i kamieniami. W okresie godowym wędruje, po czym wraca do rodzimych zbiorników wodnych. Samica przyczepia do wodnych roślin 2-4 rzędowe, galaretowate sznury długości do 5 m, zawierające do 6000 jaj. Po 12-18 dniach z jaj wylęgają się kijanki, które w ciągu 3-4 miesięcy przeobrażają się.

Rzekotka drzewna

Gatunek płaza z rodziny rzekotkowatych. Osiąga długość do 6 cm. Ubarwienie grzbietu jednolicie trawiastozielone (w warunkach normalnych) może ulegać zmianie pod wpływem zmiany temperatury, wilgotności, oświetlenia oraz od czynników wewnętrznych (głód, ból). Występuje w środkowej i południowej Europie, Azji Mniejszej oraz północno-zachodniej Afryce. W Polsce zamieszkuje tereny nizinne pokryte zaroślami, niskimi krzewami i drzewami, także spotykana w górach do wys. 1500 m. Rzekotka ta jest jedynym płazem o nadrzewnym trybie życia, występującym w Europie.

Salamandra plamista

Gatunek płaza ogoniastego z rodziny salamandrowatych. Samica osiąga długość do 24 cm, samce 22 cm. Ubarwienie pełni rolę odstraszającą przeciwnika. Grzbiet czarny, pokryty jest jaskrawo-żółtymi plamami. Salamandra jest wybitnie lądowym płazem, prowadzącym nocny tryb życia. Zamieszkuje górskie, cieniste lasy, o wilgotnym podłożu, najczęściej w pobliżu potoków. W Polsce występuje w Karpatach i Sudetach, na wysokości od 300 do 1087 m n.p.m. Swym zasięgiem obejmuje zachodnią, środkową i południową Europę, Azję Mniejszą i północną Afrykę.

Traszka grzebieniasta

Gatunek płaza z rodziny salamandrowatych. Długość samca dochodzi do 16 cm, samicy do 17 cm. Ubarwienie po stronie grzbietowej od czarnego do brązowo - żółtego, po stronie brzusznej siarkowo - żółte, przeważnie z ciemnymi, nieregularnymi plamami. W czasie godów na grzbiecie samców wyrasta kilkunastocentymetrowy fałd skórny tzw. grzebień.

Żaba jeziorkowa

Gatunek płaza z rodziny żabowatych. Samce dochodzą do długości 7,5 cm, samice do długości 7,8 cm. Grzbiet u obu płci jest tarwiasto - zielony, pokryty nielicznymi, małymi, okrągłymi, czarnymi plamkami. Wzdłuż grzbietu biegnie jasnozielona linia kręgowa. Ważną cechę gatunkową stanowi występowanie w pachwinach oraz w okolicy pośladkowej żółtych, nieregularnych plam, tworzących marmurkowy deseń. Brzuszna powierzchnia ciała jest kredowobiała, pozbawiona plam. Na tylnych kończynach duże modzele podeszwowe o ostrych krawędziach. U godujących samców pojawia się cytrynowo - żółta barwa godowa o zupełnie zredukowanej plamistości. Żyje w małych, obficie zarośniętych stawach polnych i śródleśnych, w rowach, na łąkach. Jest aktywna w dzień. Na pokarm jej składają się rozmaite owady o dziennym trybie życia, poza tym pająki, dżdżownice i ślimaki. Występuje w środkowej i wschodniej Europie, sięgając na północy aż do środkowej Szwecji. Jest gatunkiem nizinnym, którego zasięg nie przekracza 400 m n.p.m.

Gady

Jaszczurka zwinka

Gad o krótkich nogach i grubej głowie, poruszający się po ziemi. Osiąga długość do 18-20 cm. Grzbiet ma jasnobrązowy z ciemnym pasem biegnącym przez środek i biało-ciemnobrązowymi plamami w podłużnych rzędach. W okresie godowym samce mają mieniące się zielone zabarwienie głowy i boków. Zamieszkuje suche skarpy, zarośla, miedze, obrzeża lasów, powierzchnie trawiaste, mury. Jaszczurka ta jest aktywna w ciągu dnia, chętnie wygrzewa się na słońcu, siedząc na kamieniach. Zimuje w małych jamkach ziemnych i szczelinach. Żywi się owadami, dżdżownicami i pająkami. Samica składa 5-14 jaj w miękkiej osłonce do rozgrzanej ziemi; po 8 tygodniach wylęgają się młode osobniki.

Zaskroniec zwyczajny

Niejadowity wąż z rodziny połazów, najczęściej szary lub czarniawy, ma żółte plamy po obydwu stronach za głową. Osiąga długość do 200 cm. Przebywa przeważnie w pobliżu wody albo w wodzie. Aktywny w ciągu dnia. Jest najczęściej spotykanym wężem, żywi się żabami, ropuchami, jaszczurkami i owadami wodnymi. W razie niebezpieczeństwa syczy i porusza językiem, wydzielając śmierdzącą ciecz z gruczołów kloacznych lub udaje martwego. Prawie nigdy nie kąsa. Zimuje blisko zbiorników wodnych, pod kamieniami, w szczelinach skalnych, stertach kompostowych od października do marca. Gody wiosną (IV-V) i (lub) jesienią (IX-X). Od czerwca do września samica składa w mchu, kompoście lub stercie odpadków 10 30 białych jaj w elastycznych osłonkach. Po 4 8 tygodniach wylęgają się z nich samodzielne młode węże, długości 15-20 cm.

Żmija zygzakowata

Jadowity gad z rodziny żmijowatych. Ubarwienie zmienne: samiec najczęściej szary, samica brązowa. Mają na grzbiecie ciemny zygzak. Zdarzają się osobniki o jednolitej barwie miedzianoczerwonej lub czarnej. Łuska duża. Źrenice oczu pionowe. Osiąga długość do 80 cm. Żmija ta zasiedla lasy, obrzeża lasów i pól, stepy, porośnięte sterty żwiru. Aktywna w ciągu dnia i o zmierzchu. Żyje w chłodniejszych miejscach, unika bezpośredniego nasłonecznienia. Zimuje w dużych grupach w wilgotnych szczelinach w ziemi, jamkach i pniakach drzew, od końca września do początku kwietnia. Poluje na myszy, ptaki i żaby.

Żółw błotny

Gatunek gada z rodziny żółwi słodkowodnych. Pancerz grzbietowy jest średnio wypukły, pokryty gładkimi, regularnymi, rogowymi tarczami, pancerz brzuszny dobrze wykształcony, u samca ze środkową częścią powierzchni słabo wklęsłą, u samicy płaską. Pancerz grzbietowy dochodzi maksymalnie do długości 26 cm, ciężar ciała okazów dorosłych wynosi ok. 1 kg. Ubarwienie grzbietu jest oliwkowo - brązowe, przy czym na każdej większej tarczy grzbietowej występuje charakterystyczna plamistość w postaci żółtych kresek rozchodzących się promieniście z jednego centrum. Pancerz brzuszny pokrywają duże, nieregularne plamy jasnego koloru. Na głowie, szyi i odnóżach występują liczne małe, żółte plamki. Niektóre okazy są bezplamiste. Źrenice oczu są okrągłe. Zamieszkuje wody jezior, starorzeczy, dużych stawów i wolno płynących rzek. Zimuje na dnie tych wód. Żywi się głównie rozmaitymi, małymi zwierzętami wodnymi (np. larwami owadów, ślimakami, kijankami), rzadziej pożera dorosłe płazy i małe ryby. Żeruje przeważnie w dzień, rzadziej o zmierzchu i w nocy. Występuje w środkowej i południowej Europie, w zachodniej Azji oraz w północno-zachodniej Afryce.

Mięczaki

Skójka perłorodna

Słodkowodny małż, spokrewniony ze szczeżują. Muszla wydłużona, lekko nerkowata, z zewnątrz ciemnobrązowa do czarno - brązowej, wewnątrz przypomina masę perłową. Długość do 15 cm, grubość do 3 cm. Wierzchołek najczęściej z głębokimi wżerami. Występuje w czystych, zimnych, ubogich w wapń zbiornikach wodnych o żwirowym podłożu. Jedyny spośród rodzimych małży wytwarzający perły. W wyniku postępującego zanieczyszczenia strumieni i rzek ponad 97 % populacji uległo już zagładzie. Odfiltrowuje z wody przepływającej przez jamę płaszczową drobne cząstki pożywienia (np. glony) jak wszystkie małże. Żyje do 100 lat, w wieku 20 lat osiąga dojrzałość płciową. Po zapłodnieniu jaj w skrzelach samicy wykluwają się larwy, wydalane następnie do wody. Osiadają na skrzelach pstrągów strumieniowych i tam w ciągu 2-10 tygodni przeobrażają się.

Ślimak winniczek

Największy rodzimy ślimak. Skorupa brązowa, ma maksymalnie 5 zwojów. Zamieszkuje świetliste, wilgotne lasy liściaste i mieszane, ogrody, parki, łąki, winnice. Skorupa, która może być zamykana krzepnącą błoną ze śluzem, chroni ślimaka przed suszą i wrogami. Podczas snu zimowego w ziemi (X-IV) jest zamknięta wapienną pokrywą. Winniczek pełznie do przodu, tak jak wszystkie ślimaki lądowe, po przezroczystym śluzie, dzięki falującemu ruchowi nogi. Odżywia się ziołami i zielonymi częściami roślin. Obojnak; zapłodnienie krzyżowe dokonuje się podczas gry miłosnej z użyciem tzw. strzałki miłosnej. Okres kopulacji przypada na V-VII. 40-60 jaj wielkości ziarnka grochu zostaje złożonych do wydrążonej w ziemi jamki; po kilku tygodniach wykluwają się młode ślimaki. Dojrzałość płciową uzyskują dopiero po 3-4 latach. Żyją 6 lat.

Miętus


Komentarze:

wedkoholik
Jest późno, ale nie odmówiłem sobie przeczytania. I znów mamy wspaniałą lekcję biologii. Nawet nie miałem pojęcia, ze w Polsce żyją małże wytwarzające perły.
puzio
Brawo Boguś znakomita lektura. Łowiąc na wiosnę na jeziorze Glinki obok Włodawy Często spotykałem wygrzewające się na słońcu zaskrońce. Trzymają się blisko trzcinowisk. Robią wrażenie, kiedy przepływają obok stanowiska.
puzio
Oj zapomniałem dodać że żmija zygzakowata również tam występuje. Trzeba uważać. Zaskroniec jest nie groźny, ale o pomyłkę nie trudno. Pozdrawiam.
Przens
Świetny artykuł, piękne zdjęcia (szczególnie ropucha szara:)). Byłem światkiem, jak pewna staruszka, z zadziwiającą zręcznością okładała kijem wygrzewającego się w słońcu 20 centymetrowego padalca, przeraźliwie krzycząc WĄŻŻŻ. Nie ma świadomości w narodzie. Wiedziałem że winniczek jest pod ochroną, natomiast zdaje się, że nie tak dawno skupowano je w celach eksportowych. Podobnie jak w komentarzu pod artykułem Kasi, ostatnie zdanie pozostawiam do refleksji.

Komentować mogą wyłącznie zarejestrowani użytkownicy